سخن ناشر فهرست اختصاری فهرست نشانه‌های اختصاری فصل اول کلیات و مبانی نظری مقدمه مبحث یکم: مفهوم‌شناسی گفتار یکم: مفهوم معاملات دولتی بند یکم: ویژگی‌های معاملات دولتی 1-لزوم حضور یک شخص حقوق عمومی 2- ارتباط معاملات دولتی با نیازهای جامعه 3-فرایند و تشریفات خاص در انعقاد معاملات دولتی بند دوم: انواع معاملات دولتی و مفاهیم آن‌ها 1-مناقصه 2- مزایده 3-ترک تشریفات 4- حراج گفتار دوم: مفهوم تبانی بند یکم: مفهوم فقهیِ تبانی بند دوم: مفهوم حقوقی تبانی بند سوم: ارکان تشکیل‌دهنده جرم تبانی در معاملات دولتی 1- رکن قانونی 2-رکن مادی 3-رکن روانی بند چهارم: ویژگی‌های جرم تبانی در معاملات دولتی 1-جرم تبانی در معاملات دولتی به‌مثابه جرم اقتصادی 2-غیرقابل‌گذشت بودن جرم تبانی در معاملات دولتی 3-مقیّد به نتیجه بودن/ نبودن جرم تبانی 4-عدم شمول مرور زمان در جرم تبانی در معاملات دولتی 5- جرم تبانی در معاملات دولتی به‌مثابه فساد اداری گفتار سوم: مفهوم پیشگیری از جرم بند یکم: پیشگیری وضعی از جرم بند دوم: پیشگیری اجتماعی از جرم 1- پیشگیری اجتماعی جامعه‌مدار از جرم الف ـ پیشگیری از طریق رویکرد توسعه اجتماعی ب ـ پیشگیری از طریق تمرکز بر نهادهای اجتماعی پ ـ پیشگیری از طریق انحراف مسیر بزهکاری گروه‌های در معرض خطر ت ـ پیشگیری از طریق ارزش‌های اجتماعی توسط رسانه‌های مکتوب و غیرمکتوب 2-پیشگیری اجتماعی رشدمدار از جرم بند سوم: ضرورت‌های پیشگیری از تبانی در معاملات عمومی 1-ضرورت‌های عملی پیشگیری از تبانی در معاملات عمومی الف ـ ریسک بالای فساد در حوزه معاملات عمومی ب ـ هزینه‌های بالای فساد در بخش معاملات عمومی 2- ضرورت‌های نظری پیشگیری از تبانی در معاملات عمومی الف ـ تضمین استفاده صحیح از منابع‌ عمومی‌ در معاملات دولتی ب ـ اعتماد عمومی در برگزاری معاملات دولتی پ ـ رعایت حاکمیت قانون در معاملات دولتی مبحث دوم: مبانی نظری جرم‌شناختی تبانی در معاملات دولتی گفتار یکم: نظریه انتخاب عقلانی بند یکم: احتمال کشف جرم بند دوم: احتمال تعقیب بند سوم: احتمال محکومیت گفتار دوم: نظریه فنون خنثی‌سازی گفتار سوم: نظریه خودکنترلی بند یکم: استفاده از سهل‌ترین راه برای رسیدن به موفقیت بند دوم: پایین بودن آستانه تحمل در مواجهه با فشارها و فرصت‌ها بند سوم: خود محوربینی گفتار چهارم: نظریه فشار بند یکم: هم‌نوایی بند دوم: نوآوری بند سوم: آیین منشی بند چهارم: کناره‌گیری بند پنجم: طغیان و سرکشی فصل دوم از علت‌شناسی تا پیشگیری از جرم تبانی در معاملات دولتی مقدمه مبحث یکم: زمینه‌ها و علل ارتکاب جرم تبانی در معاملات دولتی گفتار یکم: ریشه‌ها و عوامل ساختاری وقوع تبانی در معاملات دولتی بند یکم: ریشه‌های اصلی فساد اداری در معاملات دولتی 1-ریشه‌های فرهنگی و اجتماعی 2-ساختار سیاسی و عدم حضور بخش خصوصی 3-ریشه‌های اقتصادی 4-ریشه‌های ساختاری بند دوم: عوامل تسهیل‌کننده فساد اداری در معاملات دولتی 1-عوامل سیاسی 2- عوامل اداری بند سوم: نفوذ فساد اقتصادی در معاملات دولتی گفتار دوم: علت‌شناسی موردی جرم تبانی در معاملات دولتی بند یکم: گستردگی و ضعف در مقرراتِ حوزه معاملات دولتی 1-سیر تقنینی مقررات حوزه معاملات دولتی الف ـ قوانین مرتبط با جرایم حوزه معاملات دولتی ب ـ قوانین و آیین‌نامه‌های مرتبط با تشریفات معاملات دولتی 2- نواقص و کاستی‌های قوانین حوزه معاملات دولتی الف ـ تشتت و پراکندگی مقررات حوزه معاملات ب ـ ابهام و اجمال در نص مقررات معاملاتی پ ـ سوءاستفاده از قوانین و مقررات نامناسب موجود بند دوم: قواعد شکلی و ماهوی جرم‌زا در معاملات دولتی 1-قواعد شکلی جرم‌زا در معاملات دولتی الف ـ تشریفات قبل از انعقاد معامله دولتی ب ـ تشریفات حین انعقاد معاملات دولتی 2- قواعد ماهوی جرم‌زا در معاملات دولتی الف ـ قواعد ترجیحی ب ـ قواعد اقتداری بند سوم: فرایندهای زمینه‌ساز تبانی در معاملات دولتی 1-مداخله کارکنان دولت در معاملات دولتی و رانت موقعیت الف ـ رانت موقعیت و تبانی در معاملات دولتی ب ـ مداخله کارکنان دولت در معاملات دولتی 2-ضعف سازِکارهای نظارتی گفتار سوم: شیوه‌های ارتکاب جرم تبانی در معاملات دولتی بند یکم: تبانی در خریدهای دولتی 1-تبانی در خریدهای دولتی از رهگذر مناقصات الف ـ تبانی افقی بین مناقصه‌گران و معامله‌گران ب ـ تبانی عمودی بین مناقصه‌گران و مناقصه‌گذاران 2-تبانی در خریدهای دولتی از رهگذر غیرمناقصات الف ـ تبانی در موارد عدم الزام به برگزاری مناقصه ب ـ تبانی در معاملات کوچک پ ـ تبانی در معاملات متوسط بند دوم: تبانی در فروش‌های دولتی 1- تبانی در فروش‌های دولتی از رهگذر مزایده الف ـ تبانی افقی (بین شرکت‌کنندگان در مزایده) ب ـ تبانی عمودی (بین شرکت‌کنندگان و برگزارکنندگان مزایده) 2- تبانی در فروش اموال دولتی از رهگذر غیرمزایده الف ـ تبانی در عرضه سهام در بورس ب ـ تبانی در معاملات جزئی (توافق مستقیم) پ ـ تبانی در معاملات متوسط (حراج) مبحث دوم: مقابله و پیشگیری از جرم تبانی در معاملات دولتی گفتار یکم: الزامات پیشگیری از تبانی در معاملات دولتی بند یکم: نظام‌مندسازی فراایند و تشریفات انعقاد معاملات دولتی 1- نظام‌مندسازی تشریفات و مراحل معاملات دولتی الف ـ مرحله پیش از انعقاد معامله دولتی ب ـ مرحله حین معامله دولتی (مرحله معامله‌گذاری) 2- نظام‌مندسازی فرایند پیشگیری از تبانی در معاملات دولتی بند دوم: نظارت بر معاملات دولتی با هدف دشواری ارتکاب جرم 1-نظارت‌های نهادی ـ فیزیکی الف ـ ناظران رسمی ـ دولتی و تقویت عملکرد نظارتی پلیس ب ـ ناظران اجتماعی ـ مردمی 2- نظارت‌های مجازی (الکترونیکی) الف ـ برگزاری و ثبت الکترونیکی معاملات ب ـ سامانه‌سازیِ معاملات 3- مشارکت نهادهای نظارتی چندلایه بر معاملات دولتی بند سوم: رفع معذوریت‌ها در ارتکاب تبانی در معاملات دولتی از طریق قانونگذاری پیشگیرانه بند چهارم: شفافیت حداکثری در معاملات دولتی بند پنجم: لغو تبعیض‌ در معاملات دولتی سالم با طرف‌های خارجی بند ششم: پیشگیری کیفری از تبانی در معاملات دولتی گفتار دوم: چالش‌ها و موانع پیشگیری از جرم تبانی در معاملات دولتی بند یکم: چالش‌های پیشگیری از تبانی در معاملات دولتی 1-آشنا نبودن عوامل دخیل در معاملات دولتی با مقررات پیشگیری از تبانی در معاملات دولتی 2- نفوذپذیری مسؤولان در فرایند برگزاری معاملات دولتی 3- بی‌ثباتی مدیریتی در سازمان‌های معامله‌گذار 4-اقتدار بوروکراتیک و مصلحت‌اندیشی مدیران در خصوص سرنوشت معاملات دولتی 5-نارسایی، پیچیدگی و تفسیرپذیری مقررات حوزه معاملات دولتی 6- چالش‌های قضایی در برخورد قاطع با مدیرانِ مجرم در معاملات دولتی 7-ضعف عملکرد سازِکارهای نظارتی در پایش معاملات دولتی بند دوم: موانع و محدودیت‌های پیشگیری از تبانی در معاملات دولتی 1-مستقل نبودن سیستم نظارتی 2-نبود ابزار و منابع قانونی، سازمانی، مالی و انسانی 3-تعدد سازمان‌های نظارتی 4-بازرسی سنتی و غیرنظام‌مند 5- مصونیت برخی سازمان‌ها از نظارت 6-گزینشی بودن نظارت و کنترل 7-ضعف هماهنگی بین مراجع نظارتی 8-عدم دسترسی به اطلاعات دقیق و بهنگام 9-عدم استفاده از نیروی انسانی متعهد و متخصص گفتار سوم: راهکارهای مقابله با جرم تبانی در معاملات دولتی با نگاهی به اقدامات سایر کشورها بند یکم: رویه کشورهای مختلف دنیا در راستای پیشگیری و مقابله با تبانی در معاملات دولتی 1-نظارت مستقل بر مبارزه با فساد در معاملات دولتی در اتریش 2-ساده‌سازی فرایند کارپردازی معاملات عمومی در اسپانیا 3-میزهای آموزشی ارائه‌دهندگان کالاها و خدمات در ایتالیا 4-اطلاعات عملکرد فروشنده در ایالات‌ متحده آمریکا 5- گردش کار الکترونیکی برای ارزیابی اطلاعات معاملات عمومی در آلمان 6-نهاد ناظر بر هزینه‌های عمومی در برزیل 7-اصلاحات در نظام معاملات عمومی در آفریقای جنوبی 8-مقررات پیشگیری از تبانی در معاملات عمومی در بلژیک 9-مقررات پیشگیری از تبانی در معاملات عمومی کانادا بند دوم: رویکردهای کلان مرتبط با شیوه‌های مقابله با فساد 1-رویکردهای تبیین‌کننده شیوه مقابله با فساد در معاملات دولتی الف ـ رویکرد کنترل اجرایی و قضایی ب ـ رویکرد دولت کوچک پ ـ رویکرد اقتصادی ـ سیاسی ت ـ راهبرد چندوجهی ث ـ رویکردهای مبتنی بر سلامت دولت 2-راهبردهای کلی ناظر به مقابله با فساد و نظام‌مندسازی سلامت اداری الف ـ افزایش پاسخگویی و مسؤولیت‌پذیری ب ـ از بین بردن عوامل محرک فساد در حوزه معاملات پیوست: پیش‌نویس قانون جامع برگزاری معاملات دولتی مبحث اول: اهداف و تعاریف مبحث دوم: تشکیلات مبحث سوم: شیوه‌های معاملات دولتی مبحث چهارم: فرایند برگزاری معامله مبحث پنجم: برگزاری الکترونیکی معاملات دولتی مبحث ششم: پایش، شفافیت و نظارت بر معاملات دولتی مبحث هفتم: جرایم و مجازات‌ها فهرست منابع